Cách nhận biết và trị nấm Phytophthora sầu riêng hiệu quả

Sầu riêng – “King Fruit” có giá trị kinh tế cao nhưng đang đối mặt với nhiều dịch hại nguy hiểm, đặc biệt là nấm Phytophthora spp.. Nếu không xử lý kịp thời, cây sẽ suy yếu, giảm khả năng nuôi hoa – nuôi trái, thậm chí chết hàng loạt. Bài viết dưới đây sẽ giúp nhận diện và hướng dẫn biện pháp phòng trị hiệu quả các bệnh điển hình do Phytophthora gây ra trên sầu riêng.

1. Nấm Phytophthora spp trên cây sầu riêng là gì?

Nấm Phytophthora spp. thuộc nhóm nấm trứng hay còn gọi là nhóm nấm nước (Oomycetes), tồn tại phổ biến trong đất và môi trường ẩm ướt. Tác nhân này có khả năng tấn công toàn bộ cây sầu riêng từ rễ, thân, lá đến quả, gây ra các bệnh như thối rễ, xì mủ (chảy nhựa) và thối quả, đặc biệt bùng phát mạnh trong mùa mưa hoặc khi đất bị úng nước.

Nấm lây lan nhanh qua nước mưa, nước tưới và đất ẩm, xâm nhập vào mô cây, làm thối vỏ, tắc nghẽn mạch dẫn khiến cây vàng lá, suy kiệt và có thể chết hàng loạt nếu không xử lý kịp thời.

Trên thực tế, Phytophthora thường gây hại nghiêm trọng nhất ở vùng rễ và thân gốc. Vì vậy, hai bệnh phổ biến và thiệt hại nặng nề nhất trên sầu riêng là bệnh vàng lá thối rễ và bệnh nứt thân chảy nhựa (xì mủ).

Các bệnh điển hình do nấm Phytophthora gây ra trên cây sầu riêng: Bệnh vàng lá thối rễ sầu riêng, Bệnh vàng lá thối rễ sầu riêng, 3. Bệnh nứt thân chảy nhựa gây thiệt hại lớn.

2. Bệnh vàng lá thối rễ sầu riêng

Bệnh vàng lá thối rễ sầu riêng là tình trạng cây suy yếu nghiêm trọng do nấm Phytophthora, Fusarium kết hợp với tuyến trùng gây hại rễ. Bệnh thường bùng phát mạnh vào mùa mưa hoặc khi đất bị ngập úng, thoát nước kém.

Triệu chứng của bệnh: lá vàng, rụng dần; lá già rụng trước, sau đó đến lá non.

Đặc điểm của bệnh:

• Xâm nhiễm chủ yếu ở rễ non, làm vỏ rễ hư thối, có mùi đặc trưng.
• Vỏ rễ dễ tuột khỏi lõi, rễ bị thối đen hoặc tắc mạch dẫn.
• Tuyến trùng tạo vết thương giúp nấm xâm nhập nhanh hơn.
• Rễ hư làm cây giảm khả năng hút nước và dinh dưỡng.

Biện pháp phòng bệnh: Mỗi năm vào đầu, giữa và cuối mùa mưa sử dụng 500g Eddy 72WP + 500g Hợp Trí Super Humic pha cho 200 lít nước tưới vào vùng rễ cây sầu riêng sau khi dọn hết vật phủ bên trên và xới nhẹ tránh làm đứt rễ. Tùy vào độ lớn tán cây mà tưới từ 5 -15 lít nước thuốc.

Biện pháp trị bệnh: Khi thấy trong vườn có một vài cây bị bệnh thì tiến hành tưới thuốc cho cả vườn, lặp lại lần 2 sau đó 10 -20 ngày. Nếu kiểm tra hoặc xác định trong vườn có tuyến trùng hại rễ thì khi tưới 500ml Eddy 72WP + 500ml Carbosan 25EC /phuy 200 lít nên kết hợp thêm 200ml Hợp Trí Organo Forge /phuy 200 lít để rễ cây sớm phục hồi và kích ra nhiều rễ tơ mới.

Xem ngay: Hướng dẫn sử dụng bộ sản phẩm Hợp Trí đặc trị vàng lá thối rễ có kèm video hướng dẫn cụ thể

3. Bệnh nứt thân chảy nhựa

Bệnh nứt thân chảy nhựa thường xuất hiện trên thân, rễ chính và cành chính, nhất là những bộ phận gần và tiếp xúc với mặt đất. Tác nhân là nấm Phytophthora palmivora gây hại. Bào tử sống trong vùng ẩm ướt xung quanh gốc, trong mương tưới và có roi bơi. Mầm bệnh từ đây có thể lây lan lên cả cây thông qua nước tưới, côn trùng, nước mưa hay dụng cụ làm vườn...

Ban đầu vết bệnh trên vỏ là những đốm màu nâu đen rỉ nhựa ướt, nặng dần bệnh làm nứt vỏ và chảy nhiều nhựa nâu đỏ. Phần vỏ và gỗ bên dưới chỗ bị bệnh bị chuyển màu hồng nhạt, nâu tím, bó mạch bị thâm đen. Bệnh nặng cây sẽ rụng lá, khô cành và chết dần.

Biện pháp phòng trị:

• Không để vườn rậm rạp, tạo thông thoáng, dọn sạch cỏ xung quanh gốc; bón nhiều phân hữu cơ ủ hoai mục; xẻ rãnh thoát nước tốt.
• Không nên trồng xen với những cây mẫn cảm với bệnh như đu đủ, ca cao.
• Phủ gốc để không làm tăng độ ẩm quá cao khi mưa dầm.
• Hàng năm nên dùng Norshield 86.2WG pha đậm với liều 50g/1 lít nước, quét hoặc phun lên thân, cành gần mặt đất (từ 1 mét – 1,5 mét tính từ mặt đất) để tiêu diệt rong rêu và ngăn chặn bào tử nấm xâm nhập vào bên trong. Lưu ý, trước khi quét hoặc phun gốc, để thuốc được bám dính tốt và tránh hao phí nên làm ẩm bằng cách phun nước vào phần gốc trước khi xử lý 1 giờ.

• Khi phát hiện có vết bệnh thâm đen, nứt thân chảy nhựa thì dùng dao bén gọt nhẹ phần vết bệnh rồi quét Eddy 72WP  (50g/ 1 lít nước) xử lý lần thứ nhất. Sau 5 – 7 ngày, xử lý quét lại lần thứ hai bằng Norshield 86.2WG (50 g/ 1 lít nước). Nếu bệnh nặng thì kết hợp tiêm thân bằng Hợp Trí Kali-Phos với liều 40 – 60ml/cây pha tỷ lệ 2 nước 1 thuốc.

 Dùng dao bén gọt nhẹ phần vết bệnh rồi quét Eddy 72WP (50g/ 1 lít nước)

 Tiêm thân bằng Hợp Trí Kali-Phos với liều 40 – 60ml/cây pha tỷ lệ 2 nước 1 thuốc.

4. Bệnh thối trái

Tác nhân do nấm Phytophthora palmivora gây hại, làm thối đít trái, phần hông trái và gần cuống.

Vết bệnh đầu tiên là đốm nhỏ có màu hơi đen, sau đó lớn dần có màu đen xám, bệnh làm hư hại phần thịt trái rất nhanh, làm thịt trái bị nhũn ra, có mùi tanh và chua lẫn lộn. Bệnh nặng làm thối cả trái, có nhiều sợi nấm màu trắng bao phủ vết bệnh.

Triệu chứng bệnh thối trái sầu riêng do nấm Phytophthora palmivora gây thối đen, hư hại nhanh phần thịt trái.

Biện pháp quản lý: Không trồng dày, tỉa cành tạo tán cho vườn cây thông thoáng, bón ít phân đạm, bón nhiều phân hữu cơ, hạn chế sử dụng chất kích thích tăng trưởng.

• Giai đoạn trái nhỏ phun phòng bệnh 2-3 lần, mỗi lần cách nhau 15-20 ngày bằng thuốc trừ bệnh Eddy 72WP (500g/200 lít), trong mùa mưa nên phun nhặt hơn 10-15 ngày/lần.

• Giai đoạn trái lớn, khoảng 1-1,5 tháng trước thu hoạch thay đổi thuốc bằng Phytocide 50WP  + Hợp Trí Kali-Phos (150g + 500ml/200 lít), phun 2-3 lần cách nhau 10-15 ngày/lần.

Chú ý: trong giai đoạn nuôi trái nên luân phiên sử dụng Bud Booster 200g/ 200 lít, Seniphos 400ml/ 200 lít, Hợp Trí Casi 250ml/ 200 lít để giúp trái mau lớn nhưng vỏ xanh chắc, ít nứt gai, ít bệnh và cơm vàng, ít sượng

Nấm Phytophthora spp. là tác nhân nguy hiểm trên sầu riêng, đặc biệt trong điều kiện mưa ẩm kéo dài. Mong là bài viết đã giúp nhà vườn nhận diện rõ các bệnh điển hình như vàng lá thối rễ, nứt thân chảy nhựa và thối trái, đồng thời cung cấp nguyên nhân, triệu chứng và biện pháp phòng trị cụ thể. Việc hiểu đúng và xử lý kịp thời sẽ giúp nhà vườn hạn chế thiệt hại, bảo vệ năng suất và duy trì vườn cây phát triển bền vững.

(Nguồn: Hợp Trí Summit)