Thuốc trừ sâu là gì? Phân loại, cách sử dụng & lưu ý khi dùng

Trong canh tác nông nghiệp, sâu bệnh là mối đe dọa thường trực đối với năng suất và chất lượng nông sản. Hiểu rõ thuốc trừ sâu là gì, nắm được cách phân loại và kỹ thuật phun xịt an toàn sẽ giúp bà con nông dân chủ động bảo vệ vườn cây và giảm thất thoát mùa vụ. Bài viết sau từ Hợp Trí Summit sẽ giúp bà con tìm hiểu chi tiết về thuốc trừ sâu và nguyên tắc sử dụng hiệu quả.

1. Thuốc trừ sâu là gì?

Thuốc trừ sâu (Insecticides) là những hợp chất có nguồn gốc từ tự nhiên hoặc tổng hợp, được sử dụng để tiêu diệt, xua đuổi hoặc ngăn chặn các hành vi gây hại của côn trùng, sâu hại. Mục tiêu chính của thuốc là bảo vệ cây trồng khỏi sự phá hoại của sâu hại, từ đó đảm bảo năng suất và chất lượng nông sản.

Khi được sử dụng đúng kỹ thuật, thuốc trừ sâu giúp bà con kiểm soát dịch hại kịp thời, giảm thất thoát mùa vụ và nâng cao giá trị nông sản khi thu hoạch.

2. Thành phần của thuốc trừ sâu

Trước khi lựa chọn sản phẩm, bà con nên hiểu một chai thuốc gồm những gì để lựa chọn phù hợp. Thông thường, một sản phẩm thuốc trừ sâu bao gồm hai thành phần thiết yếu:

• Hoạt chất: Là thành phần cốt lõi, trực tiếp gây độc hoặc ức chế các quá trình sinh học của côn trùng, quyết định phổ tác động và hiệu lực của sản phẩm.
• Chất phụ gia: Giúp thuốc tan tốt trong nước, bám dính mạnh trên bề mặt lá và tăng độ an toàn khi tiếp xúc, hạn chế rửa trôi khi gặp mưa hoặc sương.

3. Phân loại các nhóm thuốc trừ sâu phổ biến

Dựa vào nguồn gốc và cách thức xâm nhập, thuốc trừ sâu được chia thành các nhóm chuyên biệt để bà con dễ dàng lựa chọn theo từng đối tượng dịch hại.

3.1. Phân loại theo nguồn gốc

Cách phân loại này giúp bà con chọn nhóm sản phẩm phù hợp với mục tiêu canh tác:

• Thuốc trừ sâu tổng hợp: Được sản xuất theo công nghệ hiện đại với tác động nhanh, hiệu lực mạnh và phổ diệt trừ rộng, phù hợp khi cần xử lý dịch hại bùng phát trên diện rộng. Khi dùng đúng liều lượng và đảm đảm thời gian cách ly, nhóm này an toàn cho cây trồng, nông sản và người sử dụng.
• Thuốc trừ sâu sinh học: Chiết xuất từ thảo mộc (như cây Neem) hoặc vi sinh vật (nấm, vi khuẩn Bt), thân thiện với thiên địch và phù hợp với mô hình canh tác hữu cơ.

Thuốc trừ sâu tổng hợp và sinh học đều giúp cây trồng khoẻ mạnh, chống chọi với dịch bệnh

Lưu ý: mức độ an toàn phụ thuộc vào việc sử dụng đúng kỹ thuật, không nằm ở nhãn "tổng hợp" hay "sinh học". Mỗi nhóm sản phẩm có thế mạnh riêng và đều mang lại hiệu quả cao khi bà con tuân thủ nguyên tắc "4 đúng".

Nếu bà con quan tâm đến giải pháp cho mô hình canh tác hữu cơ, có thể tìm hiểu thêm trong bài viết Thuốc trừ sâu sinh học là gì để lựa chọn phù hợp.

3.2. Phân loại theo con đường xâm nhập

Hiểu cách thuốc tác động lên côn trùng sẽ giúp bà con chọn đúng sản phẩm cho từng kiểu gây hại:

• Tiếp xúc và vị độc: Thuốc phát huy tác dụng khi thấm qua da côn trùng hoặc đi vào đường tiêu hóa lúc sâu ăn phải lá đã phun. Nhóm này phù hợp với các loại sâu miệng nhai lộ ra bề mặt lá, ví dụ sâu cuốn lá và sâu keo mùa thu trên lúa, ngô; sâu khoang, sâu xanh trên rau màu (rau cải, đậu); bọ xít trên cây ăn trái.
• Lưu dẫn (nội hấp): Cây hấp thụ thuốc rồi vận chuyển đến các bộ phận khác, tiêu diệt cả sâu ẩn núp hoặc chích hút nhựa mà thuốc tiếp xúc khó chạm tới. Nhóm này phù hợp với côn trùng chích hút, ví dụ rầy nâu trên lúa, rệp sáp và rệp muội trên cà phê, cây ăn trái, hay rầy chổng cánh trên cây có múi như cam, quýt, bưởi.

Ví dụ sâu tơ trên bắp cải là sâu miệng nhai nên cần sản phẩm thuốc trừ sâu theo cơ chế tiếp xúc và vị độc

4. Nguyên tắc sử dụng an toàn và hiệu quả

Dùng thuốc sai cách không chỉ lãng phí chi phí mà còn khiến sâu kháng thuốc và gây hại cho môi trường. Để tránh điều này, bà con cần tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc "4 đúng":

1. Đúng thuốc: Chọn đúng loại thuốc đặc trị cho đối tượng sâu đang gây hại, đây là yếu tố quyết định thành bại của cả đợt phun.
2. Đúng liều lượng: Pha theo đúng khuyến cáo trên bao bì, vì dùng thừa dễ gây ngộ độc cây và tồn dư, dùng thiếu lại khiến sâu lờn thuốc.
3. Đúng lúc: Phun khi sâu còn ở tuổi nhỏ và vào lúc trời mát như sáng sớm hoặc chiều muộn để đạt hiệu lực cao nhất.
4. Đúng cách: Phun đều bề mặt lá, tập trung vào nơi sâu cư trú và luôn mặc đầy đủ đồ bảo hộ lao động.

Để thao tác phun đạt hiệu quả tối đa và hạn chế thất thoát thuốc, bà con nên tham khảo thêm kỹ thuật trong bài viết Phun thuốc trừ sâu đúng cách theo “Nguyên tắc 4 đúng” an toàn, hiệu quả.

Trong bốn nguyên tắc trên, "đúng thuốc" thường là bước bà con gặp khó khăn nhất. Mỗi đối tượng sâu hại có tập tính và khả năng kháng thuốc khác nhau, nên một sản phẩm chuyên biệt được nghiên cứu riêng cho từng loại dịch hại sẽ cho hiệu quả vượt trội.

Cần phun thuốc trừ sâu đúng theo nguyên tắc 4 đúng để đảm bảo hiệu quả nhất

5. Bộ giải pháp bảo vệ cây trồng từ Hợp Trí Summit

Xuất phát từ đúng nguyên tắc "đúng bệnh, đúng thuốc", Hợp Trí Summit chọn lọc và ứng dụng công nghệ tiên tiến vào từng sản phẩm để giải quyết đúng vấn đề sâu hại trên cây trồng:

Secure 10EC: Thuốc trừ sâu thế hệ mới với phổ tác động rộng, diệt trừ hiệu quả nhiều nhóm sâu như sâu cuốn lá lúa, sâu xanh da láng (trên đậu đỏ). Sản phẩm có tác dụng vị độc, tiếp xúc và thấm sâu rất tốt, ít ảnh hưởng đến thiên địch và côn trùng thụ phấn.

Secure 10EC là thuốc trừ sâu thế hệ mới, nhóm Pyrazole, an toàn cho cây trồng, hiệu quả kéo dài.

Gladius 10SC: Gladius là thuốc trừ sâu phổ rộng thế hệ mới với hoạt chất độc quyền Flometoquin chuyên trị bọ trĩ, bọ phấn trắng, sâu xanh da láng. Hoạt chất Flometoquin tác động qua đường tiếp xúc và vị độc, với hiệu lực cực nhanh. Cơ chế của Flometoquin là ức chế vị trí Qi ở giai đoạn III của ty thể trong quá trình tổng hợp ATP, từ đó ngăn chặn sản xuất năng lượng. Khi trúng thuốc, bọ trĩ lập tức kiệt sức, ngừng gây hại (hiệu ứng “knock-out”) và chết nhanh.

Sản phẩm dạng SC huyền phù đậm đặc dễ hòa tan, không nóng cây, an toàn trong giai đoạn mẫn cảm của cây (ra hoa, trái non), không bị mưa rửa trôi

Permecide 50EC: Hạ gục nhanh sâu cuốn lá và bọ xít muỗi, với điểm khác biệt là khả năng ung trứng côn trùng, cắt đứt vòng đời sâu hại ngay từ thế hệ sau và giảm áp lực tái nhiễm. Sản phẩm được bổ sung thêm chất phụ gia mới nên khả năng hạ gục sẽ mạnh hơn, thời gian bảo vệ được kéo dài hơn.

Permecide 50EC là thuốc trừ sâu nhóm cúc tổng hợp; có tác dụng tiếp xúc, vị độc và trừ được trứng côn trùng

SHEBA 50EW: Thuốc trừ sâu thế hệ mới với công nghệ nhũ dầu giúp thấm sâu nhanh vào mô lá và hiệu lực kéo dài, duy trì hiệu quả bảo vệ ngay cả trong điều kiện thời tiết bất lợi.

SHEBA® 50EW  sở hữu hoạt chất Prothiofos thuộc nhóm Lân Hữu Cơ tiên tiến nhất trên thị trường đặc trị nhóm côn trùng chích hút và côn trùng miệng nhai (sâu keo mùa thu hại ngô)

Hiểu rõ thuốc trừ sâu là gì cùng cách phân loại và sử dụng an toàn chính là chìa khóa giúp bà con quản lý dịch hại một cách bền vững. Dùng thuốc đúng kỹ thuật không chỉ chặn đứng sâu hại mà còn đảm bảo nông sản sạch, an toàn cho người tiêu dùng và giữ gìn hệ sinh thái vườn.

Hãy ưu tiên các giải pháp công nghệ cao, tuân thủ nguyên tắc "4 đúng" và lựa chọn đúng thuốc trừ sâu cho từng đối tượng để mỗi mùa vụ đều là một mùa vàng bội thu.

(Nguồn: Hợp Trí Summit)