Các loại nấm gây bệnh trên cây trồng & giải pháp phòng trừ

Các loại nấm gây bệnh trên cây trồng là tác nhân chính gây ra hàng loạt dịch hại nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng nông sản. Chúng xâm nhiễm vào mô cây, phá hủy tế bào và gây rối loạn các chức năng sinh lý như quang hợp và vận chuyển dinh dưỡng. Dưới đây là danh sách các loại nấm phổ biến nhất và giải pháp phòng trừ hiệu quả từ Hợp Trí Summit .

Lưu ý: *Khái niệm thực vật dùng để chỉ toàn bộ nhóm sinh vật đa bào, nhân thực có khả năng tự tổng hợp chất dinh dưỡng thông qua quá trình quang hợp. Tức bao gồm cả các loại thực vật có hại như cỏ, hay thực vật hoang dại như rau dại. Tuy nhiên, để phục vụ nhu cầu tra cứu thông tin bệnh của bà con nông dân, nội dung chỉ tập trung phân tích về các loại nấm bệnh trên cây trồng (các cây được canh tác chủ động).

1. Nấm Phytophthora – Gây nứt thân xì mủ, vàng lá thối rễ, mốc sương

Nấm gây bệnh trên cây trồng có tên Phytophthora có phổ ký chủ rất rộng, tấn công từ các loại cây thân gỗ lâu năm đến cây rau màu và cây công nghiệp như sầu riêng, cam quýt, tiêu và cà phê. Nấm đặc biệt bùng phát mạnh trong mùa mưa tại những vườn thoát nước kém hoặc đất bị ngập úng.

Bệnh nứt thân xì mủ trên cây sầu riêng

• Dấu hiệu bệnh: Trên thân cây gỗ (ví dụ cây tiêu) xuất hiện các vết thâm đen xì mủ nâu đỏ, gỗ bên dưới thâm tím; rễ tơ bị thối đen, vỏ rễ dễ tuột khỏi lõi kèm mùi hôi. Trên cà chua, nấm gây bệnh mốc sương (bã trầu) làm lá và trái thối nhũn rất nhanh.
• Biện pháp phòng ngừa: Quản lý nước triệt để, khơi rãnh thoát nước tốt, tránh ngập úng quanh cổ rễ và bón phân hữu cơ hoai mục.
• Cơ chế trị: Phối hợp bỏ bộ phận bị bệnh, sát khuẩn, làm khô nhanh vết bệnh bề mặt và lưu dẫn mạnh để tiêu diệt mầm bệnh ẩn sâu bên trong mạch dẫn.
• Giải pháp: Quét thuốc đặc trị gốc đồng Norshield 86.2WG pha đậm đặc để sát khuẩn vết thương. Sau khi thuốc gốc đồng khô, tiến hành tưới gốc bằng Eddy 72WP để diệt mầm bệnh trong đất và phun lá bằng bộ đôi Phytocide 50WP + Ceres 600SL để lưu dẫn 2 chiều, chặn đứng mầm bệnh.

Bà con có thể tham khảo nội dung  Cách nhận biết và trị nấm Phytophthora sầu riêng hiệu quả để biết thêm thông tin chi tiết.

2. Nấm Pythium – Gây thối rễ và chết rạp cây con

Nấm Pythium là nấm gây bệnh cây trồng, tác nhân hàng đầu gây hại trong vườn ươm trên cây con họ bầu bí, đậu và cây ăn trái khi giá thể quá ẩm hoặc thoát nước kém. Loại nấm này cũng phối hợp cùng Phytophthora và Fusarium gây ra bệnh chết chậm, vàng lá thối rễ trên các cây trưởng thành như tiêu, sầu riêng và cây có múi.

• Dấu hiệu bệnh: Cổ rễ cây con bị teo tóp, thối nhũn khiến cây ngã ngang khi lá vẫn còn xanh tươi. Ở cây lớn (như lạc, tiêu, sầu riêng), nấm làm thối đen rễ cám, vỏ rễ dễ tuột khỏi lõi kèm mùi hôi, khiến lá vàng rụng dần và cây còi cọc.
• Biện pháp phòng ngừa: Xử lý giá thể hoặc cây con sạch sẽ, tránh tưới quá đẫm và bố trí cây ở nơi cao ráo, thông thoáng.
• Cách trị: Diệt trừ trực tiếp sợi nấm và bào tử trong đất đồng thời bao phủ bảo vệ vùng cổ rễ nhạy cảm của cây con.
• Giải pháp: Tưới gốc hoặc xử lý giá thể bằng Eddy 72WP giúp tiêu diệt nấm bệnh và kết hợp bón phân mùn hữu cơ Hợp Trí Super Humic để kích thích hệ rễ tơ phục hồi. Bà con có thể phối hợp nhúng rễ cây con trước khi trồng bằng dung dịch AgriLife 100SL để sát khuẩn nhanh và ngăn chặn lây nhiễm sớm.

Bộ đôi Eddy 72WP giúp tiêu diệt nấm bệnh và Hợp Trí Super Humic kích thích hệ rễ tơ phục hồi 

3. Nấm Peronospora - Gây bệnh giả sương mai và đốm phấn

Nhóm nấm này gây hại phổ biến trên rau họ thập tự, đậu tương và dưa leo, phát triển cực mạnh trong điều kiện nhiệt độ thấp, sương mù và ẩm độ trên 95%.

Dấu hiệu của bệnh giả sương mai trên cây dưa leo 

• Dấu hiệu bệnh: Mặt trên lá có các đốm vàng hoặc xanh nhạt góc cạnh; mặt dưới lá bao phủ lớp nấm mốc màu xám trắng hoặc tím đỏ. Bệnh nặng làm lá cháy khô từng mảng, trái nhỏ và kém vị.
• Biện pháp phòng ngừa: Trồng mật độ hợp lý, đánh luống cao và vệ sinh sạch tàn dư cây bệnh sau mỗi vụ.
• Cách trị: Ức chế sự nảy mầm của bào tử nấm đồng thời sử dụng hoạt chất lưu dẫn nhanh, phổ rộng để chặn đứng sự lây lan diện rộng.
• Giải pháp: Phun đặc trị bằng Phytocide 50WP phối hợp với Hợp Trí Kali-Phos giúp lá xanh dày và kích hoạt cơ chế tự kháng. Luân phiên sử dụng Eddy 72WP   và Hida 15WG để tăng hiệu quả diệt nấm nhóm Oomycetes và bảo vệ bộ lá xanh tốt trong mùa bệnh.

4. Nấm Colletotrichum – Gây bệnh thán thư

Nấm gây bệnh thán thư gây hại đa diện trên lá, hoa và quả của xoài, sầu riêng, ớt, thanh long, cà phê... bùng phát mạnh khi trời nóng ẩm hoặc mưa dầm.

• Dấu hiệu bệnh: Vết loét màu nâu đen, lõm sâu với các vòng đồng tâm đặc trưng; gây rụng hoa, rụng trái non và cháy lá từ mép vào trong. Ví dụ: trên trái ớt xuất hiện các vết "nổ" thối nhũn nhanh chóng.
• Biện pháp phòng ngừa: Tỉa cành tạo tán thông thoáng, dọn sạch hoa quả rụng và bón phân cân đối NPK.
• Cách trị: Sát khuẩn mạnh bề mặt để làm khô vết thương kết hợp nội hấp sâu để triệt tiêu sợi nấm xâm nhiễm bên trong mô.
• Giải pháp: Phun Tepro Super 300EC , AgriLife 100SL , Envio 250SC , hoặc Ringo-L 20SC giúp sát khuẩn nhanh và diệt nấm nội hấp dứt điểm. Sau thu hoạch, nên phun "rửa vườn" bằng thuốc gốc đồng Norshield 86.2WG để tẩy sạch mầm bệnh tồn dư trên thân cành.

5. Nấm Fusarium – Gây bệnh vàng lá thối rễ, héo rũ

Fusarium là nấm tồn tại lâu trong đất, gây bệnh trên tiêu, cà phê và cây ăn trái, cây rau màu như cà chua, khoai tây, thường xâm nhiễm qua vết thương do tuyến trùng gây ra.

• Dấu hiệu bệnh: Lá vàng rực từ dưới gốc lên, mạch dẫn bên trong thân bị hóa nâu đen; rễ cám bị thối mục làm cây héo rũ vào buổi trưa và phục hồi ban đêm trước khi chết hẳn.
• Biện pháp phòng ngừa: Nâng cao pH đất bằng vôi, hạn chế xới xáo vùng rễ và kiểm soát tốt tuyến trùng hại rễ.
• Cách trị: Tiêu diệt nấm bệnh tại hệ rễ kết hợp kích hoạt cơ chế tự kháng giúp cây phục hồi mạch dẫn và tái tạo rễ mới.
• Giải pháp: Tưới gốc hỗn hợp Eddy 72WP + Hợp Trí Super Humic . Có thể kết hợp Brightin 4.0EC để diệt sạch nấm bệnh và tuyến trùng.

Bộ đôi thuốc Eddy 72WP và phân bón Hợp Trí Super Humic đặc trị vàng lá - thối rễ 

6. Nấm Pyricularia – Gây bệnh đạo ôn lúa

Nấm Pyricularia oryzae (hay Pyricularia grisea ) là tác nhân gây bệnh đạo ôn lá (cháy lá) và đạo ôn cổ bông trên lúa, đặc biệt khi thời tiết mát ẩm, trời nhiều sương mù và bón thừa đạm.

Dấu hiệu đạo ôn cổ bông trên lúa 

• Dấu hiệu bệnh: Vết bệnh trên lá hình mắt én, tâm xám trắng viền nâu sẫm; nấm tấn công cổ bông làm đoạn cổ khô đen dẫn đến hạt lép lửng. Nếu tấn công cổ lá sẽ làm phiến lá bị gãy cụp xuống.
• Biện pháp phòng ngừa: Sạ thưa, bón phân cân đối (tránh thừa đạm) và quản lý mực nước ruộng ổn định.
• Cách trị: Phá vỡ màng tế bào sợi nấm đồng thời kích thích cây sản sinh kháng thể tự nhiên để chủ động tiêu diệt nấm từ bên trong.
• Giải pháp: Sử dụng chuyên gia đặc trị Taiyou 20SC phun khi vết bệnh vừa nhú bằng đầu kim hoặc phun phòng đạo ôn cổ bông lúc lúa trổ xẹt và trổ đều. Kết hợp phun thêm Hợp Trí Casi để giúp lá lúa đứng, xanh dày và tăng sức chống chịu cứng cây.

Sử dụng sản phẩm đặc trị Taiyou 20SC kết hợp phun thêm Hợp Trí Casi để trừ bệnh đạo ôn 

Chi tiết về dấu hiệu và giải pháp đặc trị đạo ôn cổ bông, bà con xem thêm tại: Bệnh Đạo ôn cổ bông lúa - Nguyên nhân và biện pháp phòng trị dứt điểm .

7. Nấm Rhizoctonia solani – Gây cháy lá, chết ngọn, lở cổ rễ, khô vằn

Nấm gây bệnh khô vằn trên lúa, ngô và cháy lá chết ngọn trên sầu riêng trong điều kiện mật độ trồng quá dày và ẩm thấp.

• Dấu hiệu bệnh: Trên lá sầu riêng xuất hiện các vết bỏng nước, sợi nấm trắng kết dính các lá lại thành chùm như tổ kiến rồi khô cháy. Trên lúa, vết bệnh dạng "da rắn" loang lổ trên bẹ lá và lan dần lên lá đài.
• Biện pháp phòng ngừa: Tỉa cành tạo tán thông thoáng, vệ sinh đồng ruộng và tránh tưới nước quá đẫm vào buổi tối.
• Cách trị: Sử dụng hoạt chất nội hấp mạnh giúp thẩm thấu sâu vào các chùm lá kết dính để diệt tận gốc sợi nấm.
• Giải pháp: Phun Envio 250SC ướt đều tán lá để phòng và trừ hiệu quả sợi nấm Rhizoctonia nhờ tính năng nội hấp mạnh. Có thể kết hợp cùng AgriLife 100SL  để tăng hiệu quả.

Giải pháp thuốc nội hấp Envio 250SC đặc trị cháy lá sầu riêng 

8. Nấm Oidium – Gây bệnh phấn trắng

Bệnh ký sinh trên lá đọt, chồi và hoa của cây xoài, cao su, điều và họ bầu bí khi có sự chênh lệch nhiệt độ ngày đêm lớn và sương muối.

• Dấu hiệu bệnh: Một lớp bột phấn trắng mịn bao phủ bề mặt lá, hoa; làm lá xoăn vẹo, mô lá chuyển vàng và khô rụng sớm. Trên cao su, nấm làm khô ngọn cành và giảm sản lượng mủ.
• Biện pháp phòng ngừa: Ngắt bỏ các bộ phận nhiễm bệnh sớm và bón phân tăng cường Kali để nâng cao sức đề kháng.
• Cách trị: Tẩy rửa sạch bào tử nấm trên bề mặt mẫn cảm đồng thời tạo lớp màng bảo vệ ngăn nấm tái xâm nhiễm.
• Giải pháp: Bà con nên phối hợp Envio 250SC và AgriLife 100SL để sát khuẩn nhanh, làm khô lớp phấn trắng chỉ sau vài giờ phun.

 Bà con nên phối hợp Envio 250SC và AgriLife 100SL để sát khuẩn nhanh, làm khô lớp phấn trắng chỉ sau vài giờ phun

9. Nấm Phakopsora & Puccinia – Gây bệnh rỉ sắt

Bệnh thường xuất hiện trên cà phê, ngô, bắp và các loại đậu màu, lây lan rất nhanh qua không khí nhờ gió trong điều kiện ẩm ướt.

Dấu hiệu bệnh rỉ sắt ở mặt dưới lá cây cà phê

• Dấu hiệu bệnh: Xuất hiện các ổ mụn nổi lên như những chấm nhỏ màu vàng da cam hoặc nâu đỏ gỉ sắt, chủ yếu ở mặt dưới lá. Bệnh nặng làm lá vàng úa, khô cháy và rụng hàng loạt.
• Biện pháp phòng ngừa: Sử dụng giống kháng bệnh, vệ sinh tàn dư thực vật sau thu hoạch và bón phân cân đối NPK.
• Cách trị: Bao phủ bề mặt lá để tiêu diệt bào tử nấm và sử dụng thuốc nội hấp để ngăn chặn sợi nấm nảy mầm xâm nhập vào biểu bì.
• Giải pháp: Phun phòng ngừa sớm bằng thuốc gốc đồng tinh khiết Norshield 86.2WG giúp che phủ và bám dính cực tốt trên bộ lá.

 Norshield 86.2WG với công nghệ đồng đỏ, bám dính vượt trội, hạt thuốc siêu mịn giúp thuốc bao phủ và bám dính tốt, hạn chế bị mưa rửa trôi 

10. Nấm Corticium salmonicolor – Gây bệnh nấm hồng

Nấm hồng tấn công trực tiếp vào lớp vỏ các cây thân gỗ như sầu riêng, cao su, cà phê vào mùa mưa tại những chạng cành rậm rạp.

• Dấu hiệu bệnh: Vỏ cành xuất hiện lớp tơ nấm trắng đục, sau chuyển sang mảng hồng nhạt bao quanh vỏ; làm vỏ khô nứt, chết từng cành. Nấm thường khu trú ở mặt trên của các cành già bị lá che khuất.
• Biện pháp phòng ngừa: Thiết kế vườn trồng thưa, tỉa cành tạo tán định kỳ để ánh sáng xuyên thấu vào bên trong.
• Cách trị: Tác động trực tiếp làm khô và diệt sạch bào tử cũng như sợi nấm ngay trên bề mặt vỏ cây bị bệnh.
• Giải pháp: Quét thuốc đặc trị gốc đồng đỏ Norshield 86.2WG (pha 50g/1 lít nước) định kỳ hàng năm. Tăng cường phân hữu cơ hoai mục phối hợp cùng Hợp Trí Super Humic (100 - 150 g/gốc) để cải tạo đất và bảo vệ bộ rễ.

Hợp Trí Summit mang đến hệ sinh thái thuốc bảo vệ thực vật chuyên biệt, hiệu quả cao và an toàn cho nông sản, đáp ứng mọi giai đoạn sinh trưởng của cây:

Bộ sản phẩm tổng hợp trị nấm bệnh của Hợp Trí Summit

11. Một số câu hỏi thường gặp về các loại nấm gây bệnh cây trồng

11.1. Bệnh do nấm có lây lan chéo giữa các loại cây trồng không?

Có, nấm bệnh lây lan rất nhanh và nguy hiểm. Bào tử nấm phát tán rất nhanh qua gió, nước hoặc dụng cụ canh tác. Điển hình là nấm hồng ( Corticium salmonicolor ) có thể lây lan dễ dàng từ các vườn cao su, điều, cà phê sang cây sầu riêng.

11.2 Điều kiện thời tiết nào khiến nấm bệnh bùng phát mạnh nhất?

Mùa mưa và môi trường ẩm thấp là "ổ dịch" lý tưởng. Các loại nấm như thán thư, sương mai, nứt thân xì mủ sinh sôi cực nhanh trong mùa mưa, sương mù dày đặc hoặc khi mưa dầm kéo dài khiến vườn cây luôn trong tình trạng ẩm thấp.

11.3 Làm thế nào để nhận biết sớm nấm đang tấn công hệ rễ?

Nấm rễ tuyến dưới (như Fusarium , Pythium ) tấn công ngầm nên rất khó phát hiện ở giai đoạn đầu, thường gây hiện tượng héo rũ ban ngày và phục hồi ban đêm. Với cây con, dấu hiệu rõ nhất là thân bị thối lở, thắt ngang gốc và ngã rạp đột ngột dù lá vẫn còn xanh.

Việc phối trộn và luân phiên bộ giải pháp chuyên biệt tùy theo áp lực của các loại nấm gây bệnh trên cây trồng trên thực tế là chìa khóa để khống chế dịch hại tối ưu và bảo vệ năng suất. Bà con hãy tham khảo Danh mục sản phẩm của Hợp Trí Summit hoặc gọi ngay Hotline miễn phí 1800 6648 để được tư vấn phác đồ "đúng bệnh - đúng thuốc" cho riêng vườn nhà mình!

(Nguồn: Hợp Trí Summit)