Bệnh nấm đen (bồ hóng/muội đen): dấu hiệu & cách trị cho cây trồng

Bệnh nấm đen trên cây trồng là một hiện tượng phổ biến gây mất thẩm mỹ và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của cây. Dưới lớp màng đen như muội than đó là một cơ chế cộng sinh phức tạp giữa nấm hoại sinh và các loài côn trùng chích hút, đòi hỏi bà con cần có giải pháp xử lý toàn diện để bảo vệ năng suất. Để tìm hiểu chi tiết nguyên nhân và cách trị, mời bà con theo dõi bài viết sau từ Hợp Trí Summit.

1. Bệnh nấm đen là gì?

Bệnh nấm đen là tên gọi chung cho hiện tượng lớp màng màu đen bao phủ bề mặt thực vật, còn được gọi là nấm bồ hóng hay muội đen. Bệnh do nhóm nấm hoại sinh phát triển trên dịch mật tiết ra từ côn trùng, chủ yếu là các chi Capnodium sp., Meliola sp., Polychaeton sp., và Phragmocapnias betle....

Bệnh nấm đen trên cây trồng. (Nguồn: Internet)

Các bào tử nấm này không ký sinh hay hút chất dinh dưỡng trực tiếp từ cây mà chỉ sử dụng bề mặt lá, cành và quả làm nơi cư trú. Bệnh thường phát sinh mạnh trên nhiều loại cây có giá trị kinh tế cao như cây có múi (cam, chanh, bưởi), sầu riêng, điều, xoài, tiêu và cà phê.

2. Dấu hiệu nhận biết và tác hại của bệnh nấm đen

Bà con có thể dễ dàng nhận diện triệu chứng nấm đen thông qua các đặc điểm sau:

• Triệu chứng điển hình: Xuất hiện lớp bột hoặc màng màu đen bao phủ mặt trên lá, thân cành và vỏ trái, trông giống như lớp bồ hóng bám trên vách bếp. Lớp màng này có đặc điểm là dễ bóc hoặc lau sạch, để lại phần mô lá vẫn còn xanh tươi bên dưới.
• Dấu hiệu đi kèm: Trên các cành bị bệnh thường thấy sự xuất hiện của các loài kiến (kiến đen tha rệp) và các quần thể côn trùng chích hút đang hoạt động. Nếu nấm tấn công trên quả, vỏ quả sẽ bị xám đen, làm giảm nghiêm trọng giá trị thương phẩm.

Bệnh nấm đen tạo ra lớp màng đen bao phủ trên lá, thân cành và vỏ trái

3. Nguyên nhân & điều kiện phát sinh bệnh nấm đen

Bệnh nấm đen phát sinh do sự kết hợp của các yếu tố sau:

• Mật độ côn trùng cao: Sự bùng phát của rầy, rệp sáp và bọ phấn trắng tạo ra lượng dịch mật dư dừa trên cây.
• Kiến cộng sinh: Kiến bảo vệ rệp khỏi thiên địch và giúp lây lan rệp sang các bộ phận khác, vô tình mở rộng phạm vi của nấm đen.
• Môi trường: Những vườn trồng quá dày, rậm rạp, thiếu ánh sáng, kết hợp với ẩm độ không khí cao là môi trường lý tưởng để bào tử nấm nảy mầm và phát triển nhanh chóng.

Kiến đen và rệp có mối quan hệ cộng sinh, góp phần làm tình trạng nấm đen lan rộng hơn

4. Cách trị bệnh nấm đen theo phác đồ chuẩn Hợp Trí Summit

Để trị tận gốc bệnh nấm đen, bà con cần thực hiện quy trình 4 bước sau:

4.1. Bước 1: Trừ côn trùng chích hút

Đây là bước quan trọng nhất để cắt đứt nguồn thức ăn của nấm.

• Sản phẩm: Sử dụng Gladius 10SC – thuốc trừ sâu thế hệ mới với hoạt chất độc quyền Flometoquin, đặc trị bọ trĩ, bọ trĩ kháng thuốc, bọ phấn trắng hoặc Sheba 50EW sở hữu hoạt chất Prothiofos thuộc nhóm Lân Hữu Cơ tiên tiến nhất trên thị trường, chuyên dụng cho nhóm côn trùng chích hút như rệp sáp.
• Đặc điểm: Thuốc có tác động tiếp xúc và nội hấp mạnh, giúp hạ gục nhanh các đối tượng chích hút ẩn  trong các kẽ lá, cành.
• Liều lượng: Pha theo hướng dẫn trên bao bì (thông thường 20 - 25ml/bình 16 - 25 lít), phun ướt đều các mặt lá và vị trí côn trùng đeo bám

Chia sẻ của nông dân Huỳnh Văn Hoàng - tỉnh Đồng Tháp (có kinh nghiệm canh tác sầu riêng gần 20 năm) về hiệu quả của Gladius 10SC khi diệt bọ trĩ trên cây sầu riêng. Sản phẩm hiệu quả chỉ sau 3 - 4 tiếng; giúp lá bóng mướt, khoẻ mạnh sau 2 - 3 ngày.

4.2. Bước 2: Diệt kiến cộng sinh

Dọn sạch cỏ rác và lá mục quanh gốc để phá vỡ nơi trú ngụ của kiến, ngăn chặn việc kiến mang rệp đi khắp cây.

4.3. Bước 3: Diệt và rửa lớp nấm đen trên bề mặt

Sử dụng các dòng sát khuẩn hữu cơ hoặc gốc đồng để làm sạch bộ lá và trái.

• AgriLife 100SL: Chứa các acid hữu cơ giúp sát khuẩn nấm nhanh chóng, làm khô và tẩy sạch lớp nấm đen hiệu quả mà không cần thời gian cách ly (PHI=0). Liều lượng: Pha 30 ml/bình 25 lít, lượng nước phun: 400 - 500 lít/ha.
• Norshield 86.2WG hoặc Verno Cu/Zn 30-30: Dòng thuốc gốc đồng giúp tiêu diệt bào tử nấm lưu tồn và tăng sức đề kháng cho bề mặt cây. Pha 250 - 300g Norshield 86.2WG cho phuy 200 lít, phun kỹ vào các vị trí bị phủ đen. Hoặc pha 250g Verno Cu/Zn 30-30 cho phuy 200 lít nước.

Lợi ích và hướng dẫn sử dụng sản phẩm Norshield 86.2WG

4.4. Bước 4: Cắt tỉa và vệ sinh vườn

Tiến hành tỉa bỏ các cành sâu bệnh, cành già nằm trong tán để vườn thông thoáng và nhận đủ ánh sáng. Bà con nên phun nhắc lại quy trình sau 5 - 7 ngày nếu áp lực dịch hại lớn.

5. Các câu hỏi thường gặp (FAQs)

5.1. Nấm bồ hóng (muội đen) có gây chết cây không?

Nấm đen không trực tiếp hút nhựa làm chết cây ngay lập tức, nhưng việc ngăn cản quang hợp kéo dài sẽ làm cây suy kiệt dần, rụng lá và có thể chết nếu không được can thiệp kịp thời.

5.2. Tại sao diệt nấm đen rồi vẫn bị lại?

Do bà con chỉ phun thuốc diệt nấm mà không tiêu diệt côn trùng chích hút (rệp, rầy). Khi côn trùng vẫn còn tiết mật, bào tử nấm sẽ tiếp tục phát triển trở lại.

5.3. Làm sao trị nấm đen tận gốc?

Phải áp dụng phác đồ "diệt côn trùng tiết mật và xử lý nấm trên bề mặt" do Hợp Trí Summit gợi ý. Đây là giải pháp hiệu quả để cắt đứt hoàn toàn nguồn gốc bệnh.

5.4. Nấm đen có rửa trôi được bằng nước không?

Có thể dùng máy bơm xịt mạnh nước để hỗ trợ rửa trôi, nhưng bào tử nấm vẫn còn bám lại trên cây. Việc sử dụng thuốc sát khuẩn như AgriLife 100SL sẽ giúp tẩy sạch nhanh và triệt để hơn.

Việc quản lý tốt bệnh nấm đen ngay từ giai đoạn côn trùng chớm xuất hiện là cách tốt nhất để đảm bảo vẻ đẹp và năng suất cho vườn cây. Hãy thực hiện đúng quy trình của Hợp Trí Summit để vườn cây luôn sạch bóng nấm bệnh và đạt hiệu quả kinh tế cao nhất.

Liên hệ ngay Hotline 1800 6648 để được đội ngũ chuyên gia Hợp Trí Summit tư vấn kỹ thuật trực tiếp!

(Nguồn: Hợp Trí Summit)