Bệnh thán thư trên cây cà phê: Nguyên nhân, dấu hiệu & cách trị

Bệnh thán thư  là một trong những “sát thủ” thầm lặng, tấn công vào các bộ phận như quả, cành, lá và hoa của cây cà phê, gây thiệt hại nặng nề đối với năng suất mùa vụ và sức sống vườn cây. Bài viết dưới đây của Hợp Trí Summit sẽ tổng hợp nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết và giải pháp trị hiệu quả để bà con chủ động bảo vệ vườn cà phê.

1. Bệnh thán thư trên cây cà phê là gì?

Bệnh thán thư do nấm Colletotrichum spp. gây ra (phổ biến nhất là loài  C. gloeosporioides và  C. coffeanum ). Loại nấm này tấn công vào hầu hết các bộ phận khí sinh của cây như lá, cành, quả và hoa, gây ra hiện tượng hoại tử mô và làm gián đoạn quá trình vận chuyển dinh dưỡng.

Bệnh thán thư không chỉ gây ra tình trạng rụng quả sớm, chết cành, làm suy kiệt sức sống cây mà còn làm sụt giảm năng suất nặng nề, ảnh hưởng tiêu cực đến giá trị thương mại của vườn cà phê.

Bệnh thán thư cà phê xuất hiện trên quả. (Nguồn ảnh: Internet)

2. Dấu hiệu bệnh thán thư trên cây cà phê

Tuy các dấu hiệu của bệnh thán thư có thể nhận biết khá dễ dàng bằng mắt thường nhưng với khả năng tấn công đa diện, bà con cần kiểm tra kỹ càng từng bộ phận của cây để có thể nhận diện được bệnh thông qua các triệu chứng đặc trưng như sau:

2.1. Dấu hiệu trên quả

Vết bệnh thường bắt đầu từ cuống quả hoặc điểm tiếp xúc giữa hai quả. Ban đầu là những vết đốm nhỏ màu vàng nâu hoặc nâu, sau đó lan rộng ra và chuyển dần sang màu nâu sẫm rồi lõm sâu xuống. Quả bị bệnh sẽ đen lại, khô cứng, nhăn nhúm và rụng sớm.

2.2. Dấu hiệu trên cành cây

Xuất hiện các vết nâu đen, hơi lõm ở gần các đốt cành. Khi bệnh nặng, vết bệnh bao quanh toàn bộ chu vi cành, làm cành bị khô chết và lá rụng dần.

Dấu hiệu bệnh thán thư trên cành cà phê. (Nguồn ảnh: Internet)

2.3. Dấu hiệu trên lá cây

Các đốm cháy đen thường xuất hiện từ mép lá lan vào trong. Đặc điểm nhận diện rõ nhất là các vòng tròn đồng tâm xếp lớp rất rõ nét. Các đốm này có thể liên kết thành mảng lớn làm lá cháy khô và rụng hàng loạt.

Bệnh thán thư cà phê với biểu hiện các đốm kết thành mảng lớn trên lá. (Nguồn ảnh: Internet)

2.4. Dấu hiệu trên hoa

Hoa khi mới nhiễm bệnh thường có triệu chứng ban đầu là chuyển dần sang màu xanh nhạt, sau đó xuất hiện các vết bệnh đốm màu nâu hoặc nâu đen trên hoa. Tình trạng này làm cho hoa bị thui đen, hỏng và không thể nở được.

Tuy vậy, các triệu chứng bệnh thán thư biểu hiện trên hoa rất hiếm nên bệnh vẫn chủ yếu gây hại nặng nề nhất trên các bộ phận là quả, cành và lá của cây cà phê.

3. Nguyên nhân gây ra bệnh thán thư

Sự bùng phát của bệnh thán thư là kết quả từ sự kết hợp giữa mầm bệnh trực tiếp, phương thức lây lan đa dạng và các điều kiện môi trường, canh tác thuận lợi cho nấm bệnh phát sinh.

3.1. Phương thức lây lan

• Nguồn bệnh tồn lưu: Nấm thán thư có khả năng tồn tại quanh năm trong vườn cây, ẩn dấu các mầm bệnh trong các cuống hoa, vỏ cây và những quả đã bị chết khô trên cành trong điều kiện môi trường bất lợi suốt mùa khô.
• Qua nước mưa và gió: Lực tác động của các giọt nước mưa rơi xuống sẽ làm bào tử nấm bắn ra khỏi ổ và phát tán rộng rãi.
• Lan truyền qua côn trùng và cơ học: Nấm thán thư có thể lây nhiễm thông qua sự tiếp xúc của bàn tay, dụng cụ và quần áo của nông nhân hay phát tán sang các cây khác nhờ các loài côn trùng gây hại.

Thán thư cà phê có thể lây nhiễm qua tiếp xúc bàn tay của nông dân

3.2. Điều kiện thời tiết

Nấm thán thư phát triển cực mạnh trong điều kiện môi trường có độ ẩm không khí cao, lượng mưa dầm kéo dài và nhiệt độ trung bình từ 22 - 28°C. Bệnh thường bắt đầu phát sinh vào đầu mùa mưa và đạt đỉnh điểm bùng phát gây hại từ tháng 7 đến tháng 10 hàng năm.

3.3. Điều kiện canh tác

Những vườn cà phê tạo hình không tốt, cành lá rậm rạp và thiếu sự thông thoáng là môi trường lý tưởng để nấm bệnh sinh sôi. Ngoài ra, ở những vườn mang lại năng suất cao nhưng bón phân thiếu cân đối (đặc biệt là để lượng đạm trong lá tụt xuống thấp), cây bị kiệt sức hoặc không trồng cây che bóng phù hợp thường bị nấm thán thư tấn công nặng nề hơn.

4. Các loại thuốc phòng trị hiệu quả thán thư trên cây cà phê

Bà con nên thường xuyên kiểm tra vườn trồng, khi thấy vết bệnh xuất hiện ở bất kỳ bộ phận nào cũng cần nhanh chóng khống chế nấm lây lan bằng cách thực hiện các bước xử lý chi tiết sau:

• Tepro Super 300EC . Đây là thuốc đặc trị thán thư với sự kết hợp của hai hoạt chất mạnh mẽ (Tebuconazole và Propiconazole). Thuốc có khả năng thẩm thấu nhanh vào mô cây, chặn đứng sự phát triển của sợi nấm và bảo vệ các bộ phận chưa bị nhiễm. Liều lượng: Pha nồng độ 0,1% (tương đương 200 ml thuốc cho phuy 200 lít nước). Phun ngay khi bệnh chớm xuất hiện. Cần phun ướt đều toàn bộ cây trồng, tập trung kỹ vào các cành và chùm quả đang mang bệnh. Nếu áp lực bệnh nặng, nên phun lại lần 2 sau 7 - 10 ngày.
• Sản phẩm thay thế: Có thể sử dụng Ringo-L 20SC  – thuốc trừ bệnh duy nhất sở hữu hoạt chất Metominostrobin tại Việt Nam, kết hợp công nghệ sản xuất Nhật Bản hoặc Envio 250SC  (chứa Azoxystrobin) có tính nội hấp và lưu dẫn cực mạnh để phòng và trị hữu hiệu thán thư.

Thuốc Ringo-L 20SC đặc trị thán thư hiệu quả trên cây hồ tiêu và cây trồng nông nghiệp khác

Để phòng bệnh thán thư cà phê, bà con có thể sử dụng:

Norshield 86.2WG. Sản phẩm làm bất hoạt men hô hấp, phá vỡ cơ chế sinh trưởng của nấm và vi khuẩn. Với công nghệ hạt đồng đỏ cực mịn (< 2 µm), thuốc có độ phủ rộng và bám dính cực tốt, chống mưa rửa trôi hiệu quả.  Liều lượng: Pha 300g cho phuy 200 lít nước. Thời điểm và cách phun: Phun định kỳ vào đầu, giữa và cuối mùa mưa để bảo vệ bộ lá và chùm quả non. Cần phun ướt kỹ cả hai mặt lá, thân cành và chùm quả.

Norshield 86.2WG với công nghệ hạt đồng đỏ cực mịn (< 2 µm), có độ phủ rộng và bám dính cực tốt, chống mưa rửa trôi hiệu quả

Mời bà con tham khảo chi tiết Quy trình chăm sóc cà phê bền vững của Hợp Trí Summit  tại đây .

5. Một số câu hỏi thường gặp

5.1. Nấm thán thư lây lan qua đường nào?

Bào tử nấm lây lan rất nhanh nhờ gió, nước mưa, côn trùng hoặc bám vào công cụ, quần áo người lao động.

5.2. Việc trồng cây che bóng có giúp giảm bệnh thán thư không?

Có. Cây che bóng giúp điều hòa tiểu khí hậu, giảm lực tác động của hạt mưa làm giảm sự phát tán bào tử nấm. Tuy nhiên, nếu bóng râm quá rậm rạp có thể phản tác dụng.

5.3. Những vườn cà phê có đặc điểm canh tác như thế nào thì dễ bị bệnh thán thư tấn công nhất?

Bệnh thán thư thường tấn công mạnh ở những vườn cà phê không được cắt tỉa theo định kỳ, dẫn đến cành lá rậm rạp, thiếu thông thoáng. Đặc biệt, những vườn trồng thuần không có cây che bóng, hoặc những vườn cho năng suất rất cao nhưng lại bón phân với lượng thấp khiến cây bị kiệt sức sẽ cực kỳ mẫn cảm và dễ bị nhiễm bệnh nặng.

Bà con nên thường xuyên kiểm tra vườn cây để phát hiện sớm các dấu hiệu  bệnh thán thư cà phê và áp dụng đúng quy trình đặc trị. Hãy tin dùng bộ giải pháp từ Hợp Trí Summit để diệt nấm tận gốc và đảm bảo năng suất cây trồng. Mọi thắc mắc về kỹ thuật chăm sóc, bà con vui lòng liên hệ tổng đài 1800 6648  để được tư vấn tận tình!

(Nguồn: Hợp Trí Summit)