Bệnh rỉ sắt trên cây cà phê: Nguyên nhân, dấu hiệu & cách trị

Trong số các loại bệnh hại gây trở ngại cho quá trình canh tác cà phê, bệnh rỉ sắt  được đánh giá là một trong những mối đe dọa nguy hiểm và phổ biến bậc nhất, gây rụng lá hàng loạt, khô cành, làm suy kiệt cây và thiệt hại năng suất. Bài viết dưới đây của Hợp Trí Summit  sẽ tổng hợp kinh nghiệm về bệnh rỉ sắt trên cây cà phê , giúp bà con nông dân chủ động nắm bắt kiến thức và bảo vệ vườn cây của mình!

1. Bệnh rỉ sắt trên cây cà phê là gì?

Bệnh rỉ sắt (hay còn được gọi là bệnh nấm vàng da cam) trên cây cà phê là bệnh hại đặc biệt nghiêm trọng do nấm Hemileia vastatrix Berk et Br.  thuộc họ Pucciniaceae  gây ra. Bệnh tấn công chủ yếu vào bộ lá, gây ra các tác hại như hoại tử mô lá, làm khô cành, quả nhỏ, lép và sụt giảm giá trị thương mại của cây cà phê.

Bên cạnh việc ảnh hưởng đến năng suất, bệnh hại rỉ sắt có nguy cơ lây lan nhanh, bùng phát khắp vườn, đặc biệt trong điều kiện độ ẩm cao hoặc mùa mưa kéo dài.

Bệnh rỉ sắt trên cây cà phê. (Nguồn ảnh: Internet)

2. Dấu hiệu bệnh rỉ sắt trên cây cà phê

Bệnh hại rỉ sắt trên cây cà phê chủ yếu tấn công vào bộ lá nên bà con có thể dễ dàng nhận diện bệnh bằng mắt thường thông qua các biểu hiện đặc trưng ở mặt dưới lá cây theo từng giai đoạn như sau:

• Giai đoạn chớm bệnh: Các chấm nhỏ màu trắng đục hoặc màu vàng lợt, có kích thước chỉ khoảng 0,2 - 0,5mm xuất hiện ở mặt dưới của lá cà phê là những dấu hiệu đầu tiên của bệnh hại rỉ sắt.
• Giai đoạn phát triển: Các vết bệnh lúc này sẽ lớn dần lên, có thể đạt tới kích thước từ 5 - 8mm hoặc thậm chí lớn hơn. Trên bề mặt còn xuất hiện một lớp bột xốp màu vàng cam sáng hoặc vàng da cam nổi bật rõ rệt, có thể nhận biết bằng mắt thường.
• Giai đoạn nặng: Lúc này, vết bệnh sẽ chuyển sang màu nâu sẫm giống như vết cháy khô, xung quanh có quầng vàng bao bọc. Các vết này có thể liên kết lại với nhau thành những mảng lớn, khiến lá bị khô và rụng hàng loạt.

3. Nguyên nhân gây ra bệnh rỉ sắt trên cây cà phê

Tuy các dấu hiệu biểu hiện chủ yếu trên lá cây nhưng bệnh rỉ sắt có quy mô phát sinh và bùng phát rất rộng và do nhiều yếu tố kết hợp với nhau.

• Tác nhân: Bào tử nấm phát tán trong không khí, được mang đi nhờ gió, nước, côn trùng hoặc qua quá trình chăm sóc của con người.
• Điều kiện môi trường: Nấm phát triển mạnh trong điều kiện độ ẩm cao và nhiệt độ thích hợp (khoảng 20 - 24°C). Bào tử chỉ nảy mầm khi có giọt nước hoặc sương đọng trên lá.
• Thời điểm: Ví dụ tại Tây Nguyên, bệnh thường xuất hiện vào đầu mùa mưa và gây hại nặng nhất từ tháng 7 đến tháng 12 hàng năm.
• Yếu tố giống: Mức độ nhiễm nấm rỉ sắt có sự phân hóa rất rõ rệt giữa các dòng, giống cà phê, và tính kháng bệnh của cây cũng có thể thay đổi theo thời gian. Ví dụ: Cà phê là nhóm mẫn cảm và thường bị thiệt hại nặng nề nhất, kế đến là cà phê mít với mức độ nhiễm bệnh trung bình, và cà phê vối (Robusta) là nhóm ít bị bệnh nhất. Đối với riêng cà phê chè, các dòng có đọt non màu nâu thường ít bị bệnh hơn các dòng đọt non màu xanh.

Bào tử nấm phát tán trong không khí, được mang đi nhờ gió, nước, côn trùng hoặc qua quá trình chăm sóc của con người, gây bệnh rỉ sắt trên cây cà phê

4. Cách trị bệnh rỉ sắt trên cây cà phê

Bà con nên thường xuyên kiểm tra vườn trồng, khi thấy vết bệnh xuất hiện (ở giai đoạn chớm bệnh) cần nhanh chóng tiến hành khống chế nấm lây lan bằng cách thực hiện các bước xử lý chi tiết sau:

Bước 1: Cắt tỉa vệ sinh

Bà con tiến hành cắt bỏ và thu gom các cành, lá đã bị nhiễm bệnh nặng mang ra khỏi vườn để tiêu hủy. Biện pháp này không chỉ giúp làm giảm ẩm độ trong tán cây, tạo độ thông thoáng mà còn ngăn chặn triệt để nguy cơ nấm phát tán sang các cây khỏe mạnh.

Bước 2: Sử dụng thuốc đặc trị

Nhờ vào công nghệ hạt đồng cực mịn i-MICRO, Norshield 86.2WG  là thuốc đặc trị mang lại khả năng bám dính siêu hạng, giúp cắt đứt nguồn dinh dưỡng của nấm và làm khô vết bệnh một cách nhanh chóng.

Bà con tiến hành pha thuốc để phun để kiểm soát bệnh khi vết bệnh chứa nấm bắt đầu xuất hiện và có nguy cơ phát tán mạnh. Sau đây là hướng dẫn cụ thể:

• Liều lượng và cách pha: Pha thuốc với liều lượng 300g trên một phuy 200 lít nước.
• Kỹ thuật phun: Sử dụng lượng nước từ 400 - 600 lít/ha, chú ý phun ướt đẫm, bao phủ đều cả 2 mặt lá, trên các chùm quả và toàn bộ thân cành.
• Tần suất phun: Vào giai đoạn đầu mùa bệnh, nên phun định kỳ 1 tháng/lần; khi bệnh bước vào cao điểm thì rút ngắn thời gian phun xuống 3 tuần/lần. Đặc biệt, nếu áp lực mầm bệnh cao và thời tiết mưa ẩm thuận lợi cho nấm rỉ sắt tiếp tục phát triển, bà con nên phun lặp lại lần 2 sau 7 - 10 ngày.

Nhờ vào công nghệ hạt đồng cực mịn i-MICRO, Norshield 86.2WG là thuốc đặc trị mang lại khả năng bám dính siêu hạng, giúp cắt đứt nguồn dinh dưỡng của nấm và làm khô vết bệnh

5. Biện pháp phòng ngừa bệnh rỉ sắt trên cây cà phê

Để hạn chế nấm bệnh và giúp vườn luôn xanh khỏe, bà con nên áp dụng quy trình phòng ngừa định kỳ như sau:

• Sử dụng giống kháng bệnh: Trồng các giống có khả năng kháng bệnh cao như Catimor, TR4, TR5, TR9, Xanh Lùn.
• Thiết kế và canh tác: Trồng đúng khoảng cách theo từng giống (ví dụ giống TR6 có tán lớn nên có thể trồng khoảng cách 3,5m x 3,5m), tỉa cành tạo tán định kỳ (2 lần 1 năm) để vườn luôn thông thoáng, đủ ánh sáng.
• Rửa vườn định kỳ: Sử dụng Norshield 86.2WG ngay sau thu hoạch để tẩy sạch mầm bệnh tồn dư và rửa vườn thêm 1 lần trước mùa mưa.

Norshield 86.2WG là sản phẩm hữu hiệu trong phòng bệnh và đặc trị rỉ sắt cà phê 

Norshield 86.2WG và Verno Cu/Zn 30-30 là hai sản phẩm hữu hiệu trong phòng bệnh rỉ sắt cà phê

6. Một số câu hỏi thường gặp về bệnh rỉ sắt trên cây cà phê

6.1. Bệnh rỉ sắt phát sinh mạnh nhất vào tháng mấy?

Bệnh thường bùng phát mạnh vào mùa mưa (tháng 7 - 12), khi ẩm độ cao giúp nấm sinh sôi và phát tán nhanh nhất.

6.2. Có phải loại cà phê nào cũng dễ bị bệnh rỉ sắt không?

Không hoàn toàn. Cà phê chè (Arabica) là đối tượng bị tấn công nặng nhất, trong khi cà phê vối (Robusta) thường có tỷ lệ nhiễm thấp hơn đáng kể.

6.3. Bệnh rỉ sắt có trực tiếp gây chết cây hay không?

Có, nếu bệnh phát triển quá nặng và không được phòng trừ kịp thời. Ban đầu bệnh làm lá rụng hàng loạt khiến cây bị khô, chết cành và suy giảm sức sống nghiêm trọng ở các vụ mùa sau, cuối cùng có thể dẫn đến chết cây.

6.4. Tuổi của cây cà phê có ảnh hưởng đến mức độ nhiễm bệnh rỉ sắt không?

Có. Cây cà phê dưới 3 năm tuổi thường bị bệnh nhẹ hơn hoặc hầu như không bị bệnh. Ngược lại, cây cà phê càng nhiều tuổi thì mức độ nhiễm bệnh thường sẽ càng nặng. Ngoài ra, trên cùng một cây, các tầng lá ở phía dưới thấp do bị che khuất, thiếu ánh sáng nên cũng sẽ bị nhiễm bệnh nặng hơn so với các tầng lá ở phía trên.

Bệnh rỉ sắt  trên cây cà phê dù không làm chết cây ngay lập tức nhưng lại ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức sống, khả năng quang hợp và giá trị thương mại của cây cà phê. Bà con nên thường xuyên kiểm tra vườn cây, phát hiện sớm các dấu hiệu nấm vàng da cam và áp dụng đúng quy trình đặc trị để có thể kiểm soát dứt điểm mầm bệnh.

Hãy tin dùng “giải pháp vàng” Norshield 86.2WG   để diệt nấm tận gốc, tăng cường sức đề kháng và đảm bảo một vụ mùa bội thu.

(Nguồn: Hợp Trí Summit)